C0834
दाबी
“मानस आइल्याण्ड दङ्गामा घाइते भएका शरणार्थीहरूसँग पत्रकारहरूले अन्तर्वार्ता लिन नदिइएको रोक लगाइयो।”
मूल स्रोत: Matthew Davis
मूल स्रोतहरू
✅ तथ्य जाँच
**यो **yo दाबी dābī सत्य satya हो।** ho|** २०१४ 2014 को ko फेब्रुअरी phebruarī १७-१८ 17-18 मा mā मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa क्षेत्रीय kṣetrīya प्रशोधन praśodhana केन्द्र kendra (Manus (Manus Island Island Regional Regional Processing Processing Centre) Centre) मा mā भएको bhaeko हिंसात्मक hiṃsātmaka दङ्गापछि, daṅgāpachi, एबट ebaṭa सरकारले sarakārale वास्तवमै vāstavamai पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī केन्द्रमा kendramā पहुँच pahu~ca र ra घाइते ghāite शरणार्थीहरूसँग śaraṇārthīharūsa~ga कुराकानी kurākānī गर्नबाट garnabāṭa रोक roka लगायो। lagāyo| दङ्गामा daṅgāmā इरानी irānī शरणार्थी śaraṇārthī रेजा rejā बाराती bārātī (Reza (Reza Barati) Barati) को ko मृत्यु mṛtyu भयो bhayo र ra अरू arū करिब kariba ७७ 77 जना janā हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरू rahekāharū घाइते ghāite भए bhae [१]। [1]| तत्कालीन tatkālīna परिणाममा, pariṇāmamā, अस्ट्रेलियाली asṭreliyālī सरकारले sarakārale सुविधामा suvidhāmā मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्ध pratibandha लगायो। lagāyo| मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa पुगेका pugekā पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī हिरासत hirāsata केन्द्र kendra प्रवेश praveśa वा vā घाइते ghāite हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरूसँग rahekāharūsa~ga कुराकानी kurākānī गर्न garna रोक roka लगाइयो। lagāiyo| आप्रवासन āpravāsana मन्त्री mantrī स्कट skaṭa मोरिसन morisana (Scott (Scott Morrison) Morrison) ले le सुरक्षा surakṣā चिन्ताहरू cintāharū र ra जारी jārī अनुसन्धानको anusandhānako कारण kāraṇa देखाउँदै dekhāu~dai प्रतिबन्धहरूको pratibandhaharūko बचाउ bacāu गरे gare [२]। [2]| आप्रवासन āpravāsana र ra सीमा sīmā संरक्षण saṃrakṣaṇa विभाग vibhāga (Department (Department of of Immigration Immigration and and Border Border Protection) Protection) ले le यस yasa अवधिमा avadhimā मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्धित pratibandhita गरिएको garieko पुष्टि puṣṭi गर्यो, garyo, सबै sabai पहुँच pahu~ca अनुरोधहरू anurodhaharū अस्वीकार asvīkāra वा vā स्थगित sthagita गरिए garie [३]। [3]| यसमा yasamā केन्द्रमा kendramā उपचार upacāra गरिरहेका garirahekā वा vā अस्पताल aspatāla सारिएका sāriekā घाइते ghāite शरणार्थीहरूलाई śaraṇārthīharūlāī पत्रकारहरूले patrakāraharūle देख्नबाट dekhnabāṭa रोक roka लगाइएको lagāieko थियो। thiyo|
**The claim is TRUE.** Following the violent riots at the Manus Island Regional Processing Centre on February 17-18, 2014, the Abbott Government did indeed prevent journalists from accessing the facility and interviewing injured asylum seekers.
हराइरहेको सन्दर्भ
**सुरक्षा **surakṣā र ra अनुसन्धान anusandhāna चिन्ताहरू:** cintāharū:** सरकारले sarakārale मिडिया miḍiyā प्रतिबन्धहरूलाई pratibandhaharūlāī यस yasa दाबीमा dābīmā छुटाइएका chuṭāiekā कारणहरू kāraṇaharū देखाए: dekhāe: १. 1. **जारी **jārī सुरक्षा surakṣā अवस्था:** avasthā:** दङ्गापछि daṅgāpachi केही kehī दिनसम्म dinasamma सुविधा suvidhā अस्थिर asthira रह्यो, rahyo, हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरू rahekāharū र ra कर्मचारीहरूबीच karmacārīharūbīca तनाव tanāva उच्च ucca थियो। thiyo| सरकारले sarakārale मिडिया miḍiyā पहुँचले pahu~cale पहिल्यै pahilyai अस्थिर asthira अवस्थालाई avasthālāī झनै jhanai बिगार्न bigārna सक्ने sakne तर्क tarka गर्यो garyo [४]। [4]| २. 2. **प्रहरी **praharī अनुसन्धान:** anusandhāna:** पपुआ papuā न्यु nyu गिनी ginī (Papua (Papua New New Guinea) Guinea) को ko प्रहरीले praharīle रेजा rejā बारातीको bārātīko मृत्यु mṛtyu र ra दङ्गामा daṅgāmā भएका bhaekā घाइताको ghāitāko अनुसन्धान anusandhāna गरिरहेको gariraheko थियो। thiyo| सरकारले sarakārale मिडिया miḍiyā पहुँचले pahu~cale यस yasa अनुसन्धानलाई anusandhānalāī असर asara पुर्याउन puryāuna सक्ने sakne दाबी dābī गर्यो garyo [५]। [5]| ३. 3. **सार्वभौमता **sārvabhaumatā मुद्दाहरू:** muddāharū:** हिरासत hirāsata केन्द्र kendra पपुआ papuā न्यु nyu गिनीमा ginīmā थियो, thiyo, अस्ट्रेलियाली asṭreliyālī भूमिमा bhūmimā होइन। hoina| पिएनजी pienajī सरकारलाई sarakāralāī पनि pani पहुँच pahu~ca निर्णयमा nirṇayamā अधिकार adhikāra थियो, thiyo, र ra उनीहरू unīharū व्यवस्था vyavasthā कायम kāyama राख्ने rākhne कुरामा kurāmā चिन्तित cintita थिए thie [६]। [6]| **हिरासतमा **hirāsatamā रहेकाहरूको rahekāharūko कल्याण kalyāṇa चिन्ताहरू:** cintāharū:** सरकारले sarakārale मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्धित pratibandhita गर्नुको garnuko अर्को arko कारण kāraṇa हिंसाको hiṃsāko साक्षी sākṣī भएका bhaekā वा vā घाइते ghāite भएका bhaekā मानसिक mānasika रूपमा rūpamā आघातमा āghātamā परेकाहरूलाई parekāharūlāī थप thapa तनावबाट tanāvabāṭa बचाउनु bacāunu हो ho भनेर bhanera बतायो batāyo [७]। [7]|
**Safety and Investigation Concerns:** The government justified the media restrictions by citing several factors that the claim omits:
1. **Ongoing Security Situation:** The facility remained volatile in the days following the riots, with tensions high among detainees and staff.
स्रोत विश्वसनीयता मूल्याङ्कन
**द **da न्यु nyu पार्लियामेन्ट pārliyāmenṭa (thenewparliament.com):** (thenewparliament.com):** यो yo स्रोत srota प्रगतिशील/बाम-झुकाव pragatiśīla/bāma-jhukāva भएको bhaeko दृष्टिकोण dṛṣṭikoṇa भएको bhaeko राजनीतिक rājanītika टिप्पणी ṭippaṇī ब्लग blaga जस्तो jasto देखिन्छ। dekhincha| यो yo डोमेन ḍomena अब aba सक्रिय sakriya छैन, chaina, यसले yasale यो yo स्थापित sthāpita समाचार samācāra संगठनभन्दा saṃgaṭhanabhandā छोटो choṭo अवधिको avadhiko पक्षपाती pakṣapātī ब्लग blaga हुन huna सक्छ sakcha भनेर bhanera संकेत saṃketa गर्छ। garcha| मूल्याङ्कनको mūlyāṅkanako लागि lāgi सक्रिय sakriya साइट sāiṭa नभएकाले nabhaekāle यसको yasako प्राथमिक prāthamika स्रोतको srotako विश्वसनीयता viśvasanīyatā प्रश्नयोग्य praśnayogya छ cha [८]। [8]| दाबी dābī आफैं āphaiṃ तथ्यगत tathyagata छ, cha, तर tara प्रयोगकर्ताहरूले prayogakartāharūle अधिकारवादी adhikāravādī स्रोतहरूबाट srotaharūbāṭa जानकारी jānakārī प्रमाणित pramāṇita गर्नुपर्छ garnuparcha जस्तै: jastai: - - एबीसी ebīsī न्युज nyuja (Australian (Australian Broadcasting Broadcasting Corporation) Corporation) - - संसदीय saṃsadīya रेकर्डहरू rekarḍaharū (aph.gov.au) (aph.gov.au) - - प्रमुख pramukha अस्ट्रेलियाली asṭreliyālī पत्रिकाहरू patrikāharū (SMH, (SMH, The The Australian, Australian, The The Guardian Guardian Australia) Australia)
**The New Parliament (thenewparliament.com):** This source appears to be a political commentary blog with a progressive/left-leaning perspective.
⚖️
Labor तुलना
**के **ke लेबरसँग lebarasa~ga पनि pani यस्तै yastai मिडिया miḍiyā प्रतिबन्धहरू pratibandhaharū थिए?** thie?** **हो—लेबरले **ho—lebarale पनि pani उही uhī प्रतिबन्धित pratibandhita मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca नीतिहरू nītiharū स्थापना sthāpanā र ra कायम kāyama राखेको rākheko थियो।** thiyo|** अपसमुद्री apasamudrī प्रशोधन praśodhana सुविधाहरूमा suvidhāharūmā मिडिया miḍiyā प्रतिबन्धहरू pratibandhaharū गठबन्धन gaṭhabandhana सरकारको sarakārako लागि lāgi अद्वितीय advitīya थिएनन्। thienan| पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī हिरासत hirāsata केन्द्रहरूमा kendraharūmā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्धित pratibandhita गर्ने garne नीति nīti लेबर lebara सरकारले sarakārale सुरु suru गरेको gareko र ra गठबन्धनले gaṭhabandhanale जारी jārī राखेको rākheko हो: ho: १. 1. **लेबरले **lebarale नीति nīti स्थापना sthāpanā गर्यो:** garyo:** अपसमुद्री apasamudrī हिरासत hirāsata सुविधाहरूमा suvidhāharūmā "मिडिया "miḍiyā पहुँच pahu~ca छैन" chaina" नीति nīti रुड ruḍa र ra गिलार्ड gilārḍa सरकारले sarakārale २०१२-२०१३ 2012-2013 मा mā अपसमुद्री apasamudrī प्रशोधन praśodhana व्यवस्था vyavasthā पुनः punaḥ स्थापना sthāpanā गर्दा gardā लागू lāgū गरिएको garieko थियो। thiyo| मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa र ra नाउरुमा nāurumā मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्ध pratibandha गर्ने garne नीति nīti एबट ebaṭa सरकार sarakāra सेप्टेम्बर sepṭembara २०१३ 2013 मा mā सत्तामा sattāmā आउनुभन्दा āunubhandā पहिले pahile नै nai लागू lāgū थियो thiyo [९]। [9]| २. 2. **दलहरूबीच **dalaharūbīca लगातार lagātāra दृष्टिकोण:** dṛṣṭikoṇa:** दुवै duvai प्रमुख pramukha दलहरूले dalaharūle कडा kaḍā मिडिया miḍiyā प्रतिबन्ध pratibandha कायम kāyama राखेका rākhekā छन्। chan| सुरक्षा, surakṣā, हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरूको rahekāharūko कल्याण kalyāṇa र ra सार्वभौमताको sārvabhaumatāko चिन्ता—यी cintā—yī कारणहरू kāraṇaharū सरकारहरूमा sarakāraharūmā लगातार lagātāra रहेका rahekā छन् chan [१०]। [10]| ३. 3. **निरुपायक **nirupāyaka अपवादहरू:** apavādaharū:** लेबर lebara र ra गठबन्धन gaṭhabandhana दुवै duvai सरकारले sarakārale कहिलेकाहीँ kahilekāhī~ नियन्त्रित niyantrita मिडिया miḍiyā भ्रमणहरूको bhramaṇaharūko अनुमति anumati दिए die तर tara यी yī व्यवस्थित, vyavasthita, सघाइए saghāie भ्रमणहरू bhramaṇaharū थिए, thie, पत्रकारहरूको patrakāraharūko स्वतन्त्र svatantra पहुँच pahu~ca होइन। hoina| दुवै duvai सरकारले sarakārale घाइते ghāite हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरूलाई rahekāharūlāī मिडिया miḍiyā सम्पर्कबाट samparkabāṭa लगातार lagātāra बचाए bacāe [११]। [11]| **मुख्य **mukhya निष्कर्ष:** niṣkarṣa:** मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa दङ्गापछिका daṅgāpachikā मिडिया miḍiyā प्रतिबन्धहरू pratibandhaharū लामो lāmo समयदेखिको samayadekhiko दुईपक्षीय duīpakṣīya नीतिसँग nītisa~ga मिल्दो mildo थियो, thiyo, गठबन्धन gaṭhabandhana सरकारको sarakārako नयाँ nayā~ वा vā अद्वितीय advitīya कार्य kārya होइन। hoina|
**Did Labor have similar media restrictions?**
**YES - Labor established and maintained the same restrictive media access policies.**
The media restrictions at offshore processing facilities were not unique to the Coalition government.
🌐
सन्तुलित दृष्टिकोण
यद्यपि yadyapi पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī घाइते ghāite शरणार्थीहरूसँग śaraṇārthīharūsa~ga अन्तर्वार्ता antarvārtā लिन lina रोक roka लगाइएको lagāieko भन्ने bhanne दाबी dābī तथ्यतः tathyataḥ सही sahī छ, cha, यसले yasale आंशिक āṃśika मात्र mātra दृश्य dṛśya प्रस्तुत prastuta गर्छ: garcha: **आलोचकहरूको **ālocakaharūko दृष्टिकोण:** dṛṣṭikoṇa:** - - पारदर्शिता pāradarśitā वकालतहरूले vakālataharūle दङ्गामा daṅgāmā के ke भयो bhayo र ra घाइते ghāite हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरूको rahekāharūko अवस्थाको avasthāko बारेमा bāremā जनतालाई janatālāī जान्ने jānne अधिकार adhikāra छ cha भनेर bhanera तर्क tarka गरे gare - - केहीले kehīle प्रतिबन्धहरूले pratibandhaharūle घटना ghaṭanā वा vā सुरक्षा surakṣā विफलताहरूको viphalatāharūko बारेमा bāremā अपमानजनक apamānajanaka खुलासाबाट khulāsābāṭa बच्न bacna कथा kathā नियन्त्रण niyantraṇa गर्ने garne प्रयास prayāsa गरेको gareko बताए batāe - - मानव mānava अधिकार adhikāra संगठनहरूले saṃgaṭhanaharūle सुविधाबाट suvidhābāṭa स्वतन्त्र svatantra अनुगमन anugamana र ra रिपोर्टिङको riporṭiṅako अभावको abhāvako आलोचना ālocanā गरे gare [१२] [12] **सरकारको **sarakārako औचित्य:** aucitya:** - - एबट ebaṭa सरकारले sarakārale सुरक्षा surakṣā प्रमुख pramukha चिन्ता cintā थियो—हिरासतमा thiyo—hirāsatamā रहेकाहरू rahekāharū र ra पत्रकारहरू patrakāraharū दुवैको duvaiko लागि lāgi - - उनीहरूले unīharūle नियन्त्रित niyantrita नभएको nabhaeko मिडिया miḍiyā पहुँचले pahu~cale पहिल्यै pahilyai अस्थिर asthira सुविधामा suvidhāmā तनाव tanāva बढाउन baḍhāuna सक्छ sakcha भनेर bhanera तर्क tarka गरे gare - - पिएनजी pienajī प्रहरी praharī अनुसन्धान anusandhāna प्रमाण pramāṇa संकलन saṃkalana गरिरहँदा gariraha~dā पहुँच pahu~ca सीमित sīmita गर्ने garne कारण kāraṇa देखाइयो dekhāiyo - - मन्त्री mantrī मोरिसनले morisanale सरकारले sarakārale नियन्त्रित niyantrita माध्यमबाट mādhyamabāṭa बाहेक bāheka अनियन्त्रित aniyantrita मिडिया miḍiyā पहुँचबाहेक pahu~cabāheka जानकारी jānakārī उपलब्ध upalabdha गराउने garāune बताए batāe [१३] [13] **तुलनात्मक **tulanātmaka सन्दर्भ:** sandarbha:** यो yo घटनाले ghaṭanāle दुईपक्षीय duīpakṣīya नीति nīti स्थिति sthiti उजागर ujāgara गर्छ। garcha| गिलार्ड gilārḍa सरकार sarakāra (लेबर) (lebara) ले le पनि pani २०१२-२०१३ 2012-2013 मा mā नाउरु nāuru र ra मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa सुविधामा suvidhāmā यस्तै yastai मिडिया miḍiyā प्रतिबन्ध pratibandha गरेको gareko थियो। thiyo| गठबन्धनको gaṭhabandhanako फेब्रुअरी phebruarī २०१४ 2014 को ko कार्य kārya स्थापित sthāpita नीति nīti ढाँचाको ḍhā~cāko निरन्तरता nirantaratā थियो, thiyo, मानक mānaka अभ्यासबाट abhyāsabāṭa नयाँ nayā~ विचलन vicalana होइन hoina [१४]। [14]| मानस mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa दङ्गाहरूले daṅgāharūle सुविधामा suvidhāmā सुरक्षा surakṣā र ra व्यवस्थापन vyavasthāpana विफलता viphalatā देखायो, dekhāyo, जसको jasako जिम्मेवारी jimmevārī गठबन्धन gaṭhabandhana सरकारले sarakārale लिनुपर्ने linuparne थियो। thiyo| तर tara घाइते ghāite हिरासतमा hirāsatamā रहेकाहरूसँग rahekāharūsa~ga मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca प्रतिबन्धित pratibandhita गर्ने garne विशेष viśeṣa कार्य kārya मौजूदा maujūdā नीतिको nītiko निरन्तरता nirantaratā थियो, thiyo, मानक mānaka अभ्यासबाट abhyāsabāṭa नयाँ nayā~ विचलन vicalana होइन। hoina|
While the claim that journalists were prevented from interviewing injured asylum seekers is factually accurate, it presents only a partial picture:
**Critics' View:**
- Transparency advocates argued that the public had a right to know what happened during the riots and the condition of injured detainees
- Some argued the restrictions were designed to control the narrative and avoid embarrassing revelations about conditions or security failures
- Human rights organizations criticized the lack of independent monitoring and reporting from the facility [12]
**Government Justification:**
- The Abbott Government maintained that safety was the primary concern—both for detainees and journalists
- They argued that uncontrolled media access could inflame tensions at an already volatile facility
- The PNG police investigation was cited as a reason to limit access while evidence was being gathered
- Minister Morrison stated that the government would provide information through official channels rather than through uncontrolled media access [13]
**Comparative Context:**
This incident highlights a bipartisan policy position.
सत्य
6.0
/ १०
यो yo दाबी dābī तथ्यतः tathyataḥ सही sahī हो—मानस ho—mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa दङ्गापछि daṅgāpachi पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī घाइते ghāite शरणार्थीहरूसँग śaraṇārthīharūsa~ga अन्तर्वार्ता antarvārtā लिन lina रोक roka लगाइएको lagāieko थियो। thiyo| तर tara यो yo दाबीले dābīle महत्त्वपूर्ण mahattvapūrṇa सन्दर्भ sandarbha छुटाएको chuṭāeko छ: cha: (१) (1) सरकारले sarakārale जारी jārī सुरक्षा surakṣā चिन्ताहरू cintāharū र ra प्रहरी praharī अनुसन्धानको anusandhānako कारण kāraṇa देखाउँदै dekhāu~dai प्रतिबन्धहरूको pratibandhaharūko औचित्य aucitya देखायो; dekhāyo; (२) (2) र ra यो yo भन्दा bhandā ठूलो ṭhūlo कुरा, kurā, यो yo नयाँ nayā~ गठबन्धन gaṭhabandhana सरकारको sarakārako नीति nīti होइन hoina तर tara अघिल्लो aghillo लेबर lebara सरकारले sarakārale स्थापना sthāpanā गरेको gareko र ra कायम kāyama राखेको rākheko प्रतिबन्धित pratibandhita मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca नीतिको nītiko निरन्तरता nirantaratā थियो; thiyo; (३) (3) दुवै duvai प्रमुख pramukha दलहरूले dalaharūle अपसमुद्री apasamudrī हिरासत hirāsata सुविधामा suvidhāmā मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca लगातार lagātāra प्रतिबन्धित pratibandhita गर्दै gardai आएका āekā छन्, chan, यसले yasale यो yo दुईपक्षीय duīpakṣīya दृष्टिकोण dṛṣṭikoṇa हो ho भनेर bhanera देखाउँछ, dekhāu~cha, गठबन्धनको gaṭhabandhanako एक eka मात्र mātra कार्य kārya होइन। hoina|
The claim is factually correct—journalists were prevented from interviewing injured asylum seekers following the Manus Island riots.
अन्तिम स्कोर
6.0
/ १०
सत्य
यो yo दाबी dābī तथ्यतः tathyataḥ सही sahī हो—मानस ho—mānasa आइल्याण्ड āilyāṇḍa दङ्गापछि daṅgāpachi पत्रकारहरूलाई patrakāraharūlāī घाइते ghāite शरणार्थीहरूसँग śaraṇārthīharūsa~ga अन्तर्वार्ता antarvārtā लिन lina रोक roka लगाइएको lagāieko थियो। thiyo| तर tara यो yo दाबीले dābīle महत्त्वपूर्ण mahattvapūrṇa सन्दर्भ sandarbha छुटाएको chuṭāeko छ: cha: (१) (1) सरकारले sarakārale जारी jārī सुरक्षा surakṣā चिन्ताहरू cintāharū र ra प्रहरी praharī अनुसन्धानको anusandhānako कारण kāraṇa देखाउँदै dekhāu~dai प्रतिबन्धहरूको pratibandhaharūko औचित्य aucitya देखायो; dekhāyo; (२) (2) र ra यो yo भन्दा bhandā ठूलो ṭhūlo कुरा, kurā, यो yo नयाँ nayā~ गठबन्धन gaṭhabandhana सरकारको sarakārako नीति nīti होइन hoina तर tara अघिल्लो aghillo लेबर lebara सरकारले sarakārale स्थापना sthāpanā गरेको gareko र ra कायम kāyama राखेको rākheko प्रतिबन्धित pratibandhita मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca नीतिको nītiko निरन्तरता nirantaratā थियो; thiyo; (३) (3) दुवै duvai प्रमुख pramukha दलहरूले dalaharūle अपसमुद्री apasamudrī हिरासत hirāsata सुविधामा suvidhāmā मिडिया miḍiyā पहुँच pahu~ca लगातार lagātāra प्रतिबन्धित pratibandhita गर्दै gardai आएका āekā छन्, chan, यसले yasale यो yo दुईपक्षीय duīpakṣīya दृष्टिकोण dṛṣṭikoṇa हो ho भनेर bhanera देखाउँछ, dekhāu~cha, गठबन्धनको gaṭhabandhanako एक eka मात्र mātra कार्य kārya होइन। hoina|
The claim is factually correct—journalists were prevented from interviewing injured asylum seekers following the Manus Island riots.
मूल्याङ्कन स्केल कार्यप्रणाली
1-3: गलत
तथ्यात्मक रूपमा गलत वा दुर्भावनापूर्ण बनावटी।
4-6: आंशिक
केही सत्य तर सन्दर्भ हराइरहेको वा विकृत छ।
7-9: प्रायः सत्य
सानो प्राविधिक विवरण वा शब्दावली मुद्दाहरू।
10: सटीक
पूर्ण रूपमा प्रमाणित र सन्दर्भमा उचित।
विधि: मूल्याङ्कनहरू आधिकारिक सरकारी अभिलेख, स्वतन्त्र तथ्य-जाँच संगठनहरू र प्राथमिक स्रोत कागजातहरूको क्रस-रेफरेन्सिङ मार्फत निर्धारित गरिन्छ।